Kamis, 22 Mei 2014

seselan utawi imbuhan wonten tengah (Infiks)

PEMBAHASAN
SESELAN UTAWI IMBUHAN WONTEN TENGAH
(INFIKS)
Seselan ing basa Jawi cacahipun wonten 4 inggih menika (-um-, -in-, -er-, saha –el-)
1.    Seselan {-um-}
Seselan –um- ugi sinebat rimbag bawa ma, amargi ingkang dipunseselaken ing tembung lingga menawi kanthi apurwa vokal seselan –um- malih dadod m- lan dunung utawi mapanipun wonten ngajeng. Tuladha:
1)  

atur        +     (-um-)                     umatur                 matur
2)  
ili           +     (-um-)                     umili                     mili
3)   Esem     +     (-um-)                     umesem                mesem
4)   Ulur       +     (-um-)                     umulur                 mulur
Seselan {-um-} saged andhapuk tembung kriya tanpa lisan (verba intransitif) lan saged andhapuk tembung sipat (kaanan utawi watak); aksara /p/ malih dados /g/; wondene ater-ater nasal (a-) seged andhapuk tembung kriya mawa lesan (verba transitif). Tuladha:
1)   Laku      +     (-um-)                     lumaku
2)   Tindak   +     (-um-)                     tumindak
3)   Singkir   +     (-um-)                     sumingkir
4)   Gagah    ­+     (-um-)                     gumagah
5)   Bagus    +     (-um-)                     bumagus
Seselan {-um-} menika kaginakaken wonten ing ragam buku utawi pangandikan resmi, pustaka, lan krama. Wondene seselan {-um-} kaginakaken wonten ing pangandikan informal utawi boten resmi, basa padintenan.

2.    Seselan {-in-}
Seselan {-in-} ugi dipunwastani rimbag tanggap na, jalaran tembung lingga ingkang kaseselan {-in-} mesthi dados tembung kriya tanggap (kata kerja pasif).
(1)   Seselan {-in-} menawi kasambung tembung lingga ingkang kawiwitan vokal, seselan {-in-} malih dados {-ing-} lan dumunung utawi mapan wonten ngajenganipun tembung. Ananging menawi purwanipun tembung awujud konsonan lan tembungipun pikantuk seselan {-in-}, boten ngalami ewah-ewahan.
Tuladha :       a)  apura      +     {-in-}              inapura                        ingapura
                      b)  embu      +     {-in-}              inimbu             ingimbu
                      c)  edum     +     {-in-}              inedum                        ingedum
                      d) tulis        +     {-in-}              tinulis
                      e)  sapu       +     {-in-}              sinapu
(2)   Seselan {-in-} katambah panambang {-an, -ake/ -aken, -a/ -ana, -na}
Tuladha : tigangisan, tinangisana,tinumbasana, tinumbasaken, ginawanana, binukakna.
3.      Seselan {-er-} lan {-el-}
Seselan {-er-, -el-} gunggun utawi cacahipun namung sekedhik, jalaran, boten sedaya tembung saged kawuwuhan seselan {-er-} lan {-el}. Seselan {-er-} asring dados {-r-}, lan seselan {-el-} asring dados {-l-}.
Tuladha :    1)    congat        + (-er-)                 cerongat              crongat
                   2)    kelip           + (-er-)                 kerelip                 krelip
                   3)    titi              + (-el-)                  teliti                     tliti

                   4)    guruh          + (-el-)                  geluruh                gluruh                          

Tidak ada komentar:

Posting Komentar